Nederland is een kaartland. Klaverjassen, pesten, bridge, canasta, poker: we doen het bijna allemaal wel eens. Het is gezellig om op een regenachtige middag een potje of een drive te spelen. En door de recente media-aandacht voor poker mag ook deze denksport zich op een stijgende populariteit verheugen. Kortom: we kaarten wat af. Tijd om u eens wat meer te gaan vertellen over de speelkaart.
Twee soorten kaarten
Speelkaarten zijn te koop in vele uitvoeringen en voor de verzamelaars onder ons zijn dat er misschien wel duizenden. In principe bestaan er maar twee basistypen.
- Kunststof speelkaarten
- Gecoate speelkaarten (kartonnen speelkaarten met een plastic- of vernislaagje)
Elk type heeft zo zijn specifieke eigenschappen.
De formaten
Een pakje bevat 55 speelkaarten. Dat zijn 52 normale speelkaarten, 2 jokers en vaak een extra reclamekaart. De standaardspeelkaart is circa 56x87mm groot. We spreken hierbij over ‘bridge size’. In de praktijk blijkt er door de verschillende producenten een maattolerantie te worden gehanteerd van plus en minus 2 mm.
Daarnaast zijn er ‘poker size’ speelkaarten. De inhoud van een pakje kaarten is gelijk aan die van de standaardkaarten. Het formaat is echter iets groter: 65x89mm. Ook hierbij geldt een tolerantie van plus en minus 2 mm. In Amerikaanse casino’s worden bridge size-kaarten het meest gebruikt. Ze zijn beter hanteerbaar en eenvoudiger te schudden door hun kleinere formaat.
Hoe ziet de kaart er uit?
Speelkaarten zijn leverbaar met diverse soorten index. Index is een ander woord voor alles wat op de kaart staat, kaartsymbolen, kaartletters- én cijfers.

1. Standaard-index
Een goed leesbare kaart voor iedereen.
|

2. Jumbo-index
Om het spel te vergemakkelijken bestaan er naast de standaardindex meerdere grootten. De Jumbo-index heeft grotere tekens die de kaart beter geschikt maken om op grotere kaarttafels te spelen. Zo kan iedereen duidelijk zien wat er op tafel ligt.
|

3. Magnum-index
Zeer geschikt voor slechtzienden. Om te voorkomen dat de kaarten te ver worden teruggebogen staan er vaak kleine kaartsymbolen naast de magnumsymbolen.
|

4. Peek (Speciale Pokerkaart)
Door het plaatsen van kleine kaartsymbolen op de hoeken van de kaart, hoeft men deze tijdens het spel maar een klein stukje om te buigen. |
The Pips
De kaarttekens, in het Engels “pips” genoemd staan bijna overal in de wereld linksboven en rechtsonder op de speelkaart. Enige uitzondering is de Europese speelkaart waarbij de pips in alle vier de hoeken staan afgedrukt.
Voordeel is dat zowel links- als rechtshandige spelers hier mee uit de voeten kunnen.
De plaatjes
De internationale benaming voor de afbeeldingen is anders dan de Nederlandse.
We zetten het even voor u op een rijtje:
| Nederland |
Internationaal |
| B=Boer |
J=Jack |
| V=Vrouw |
Q=Queen |
| H=Heer |
K=King |
| A=Aas |
A=Ace |
Hoe lang gaan kaarten mee?
Dat ligt hem helemaal aan het gebruik. Speelt u thuis wel eens met vrienden dan is dat natuurlijk anders dan dat u deelneemt aan toernooien. Bent u een fanatieke speler dan gaat u op den duur door een knikje of aan een krasje een kaart herkennen. Leuk voor u maar minder voor uw tegenspeler(s). Standaardkaarten kunnen ongeveer 2 toernooien mee. Plastic kaarten minstens 10 keer langer.
Waar moet je op letten bij speelkaarten?
Hoe speelt hij? Hoe duur of goedkoop een kaart ook is, het gaat natuurlijk om het gevoel bij het spelen. Het gebruikte materiaal is daarbij bepalend. Belangrijk is wel dat een kaart zijn originele vorm zo lang mogelijk blijft behouden.
De slip
Een ander belangrijk punt is de slip. Een kaart moet ‘glijden’. Slip is belangrijk bij het schudden en de gladheid die door de slip aan de kaart wordt meegegeven is belangrijk voor het aannemen van vuil. Elke kaartproducent heeft zo zijn eigen coating ontwikkeld. Hoewel de slip bij plastic kaarten minder goed is dan bij de papieren/kartonnen variant, geniet plastic toch de voorkeur bij de professionele speler. Het is even wennen maar de kaart is uiteindelijk duurzamer en minder schadegevoelig.
Het herstel
Hoe snel een kaart weer terugkomt in de oorspronkelijke vorm is afhankelijk van de gebruikte materialen. Een plastic kaart zal sneller terugveren naar de oorspronkelijke vlakke ligging dan een stuggere papieren/kartonnen kaart.
Dit zogenaamde memorie-effect is de mate van herstel van het kaartmateriaal.
De gebruikte materialen
1. Kartonnen standaardspeelkaarten met een plastic coating/vernis
Om te voorkomen dat een kaart doorzichtig wordt, worden de drie lagen papier waaruit de kartonnen standaardkaart is opgebouwd op elkaar gelijmd met zwarte lijm. Door deze lijmlaag worden de kaarten ondoorzichtig. Deze kartonnen kaart wordt geplastificeerd of gevernist. Nadeel van deze kaart is dat door de geringere buigstijfheid van karton op den duur door het ombuigen van de hoeken beschadigingen kunnen ontstaan.
2. Plastic speelkaarten
Een plastic kaart is snel en duurzaam. Ze zijn ondoorzichtig, vormvast en slijtvast en minder gevoelig voor beschadigingen. Scheuren is erg moeilijk en door de vormvastheid is het mogelijk om, zoals pokerspelers dat doen, even een hoekje om te buigen zonder de kaart te beschadigen of te merken. Bovendien wordt bij kaartspellen wel eens met een drankje gemorst en plastic kaarten kunnen gemakkelijk worden gereinigd. In tegenstelling tot kartonnen kaarten gaan ze daardoor niet plooien en behouden zij hun vorm.
3. Goedkope kartonnen speelkaarten
Goedkope kartonnen kaarten zijn niet vormvast en niet duurzaam. Ze worden veelal geïmporteerd uit Aziatische landen en zijn vervaardigd van gewoon eenlagig karton. Daardoor worden ze beschadigd door vouwen en vocht. Goedkoop is in vele gevallen duurkoop. Ook hier.
Tot besluit
Doe de kaarten altijd terug in de originele verpakking. Leg ze op een droge plek. Om te voorkomen dat ze krom trekken kunt u een licht gewicht op de kaarten leggen. Krom trekken doen kaarten bijvoorbeeld door ze bloot te stellen aan direct zonlicht. Speel altijd op een schone ondergrond. Vuile kaarten zijn minder glad en schudden moeilijker.
Maak plastic kaarten indien nodig schoon met koud water, milde natuurzeep en een droge doek. Leg de gewassen kaarten uit op de droge doek. Zorg dat de kaarten goed droog zijn voor u ze weer in de verpakking stopt. Heet water moet u nooit gebruiken. Warmte kan de kaarten deformeren waardoor ze niet meer vlak liggen. Hetzelfde effect krijgt u door ze in de hete zon te leggen. Gebruik daarnaast nooit een schuurmiddel. De kaarten raken daardoor beschadigd en verliezen hun vuilafstotende laag.
Voor nadere informatie en bestellingen:
Roem speelkaarten
Teugseweg 19 7418 AM DEVENTER